Tevfik İleri ve Bafra mitingindeki Bayrak Hadisesi

17.04.1954 tarihli Yeni Ulus gazetesinde Nihayet başlığıyla daha 27 yaşında bir gazeteci olan Çetin Altan siyasi mizah tarihinin önemli örneklerinden birini kaleme almıştı:

“…Tevfik İleri’nin nesi ileri diye düşünür dururduk. Hele şükür anladık: Saatiymiş…”

Peki Çetin Altan’a bu cümleleri kurduran olay neydi ve Bafra’yla bağlantısı nedir?

Buyurun anlatalım.

Nisan 1954’te Türkiye’de siyasi atmosfer, 2 Mayıs 1954 genel seçimleri öncesinde yoğun bir seçim rekabeti ve iktidar-muhalefet gerilimiyle şekilleniyordu. İktidarda yer alan Adnan Menderes liderliğindeki Demokrat Parti (DP), ekonomik kalkınma, tarımsal üretim ve altyapı yatırımlarını öne çıkararak yeniden seçilmeyi hedefliyordu. Muhalefette bulunan İsmet İnönü liderliğindeki CHP ise, hükümetin ekonomi politikalarını, hayat pahalılığını ve demokratik uygulamalarını eleştiriyordu.

Bir yıl öncesinde dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar tarafından temel atma töreni yapılan Samsun Limanı projesi DP’nin kalkınma hamleleri kapsamında yürüttüğü seçim öncesi faaliyetler arasındaydı.

Tarihler 15 Nisan 1954’ü gösterdiğinde (2 Mayıs 1954 tarihinde gerçekleşecek Genel Seçime yalnızca iki hafta kala) Bafra Meydanında peş peşe miting planları yapılmıştı. Hadise orada kopacaktı.

16.04.1954 tarihli Yeni Ulus gazetesinden okuyalım:

“Bafra’da müessif hâdise

Omuzlarında Tevfik İleri’yi taşıyan D.P. liler C.H.P. toplantısını ihlâl ettiler.

Bugün Bafra’da C.H.P. açık hava toplantısında müessif hâdiseler cereyan etmiş, toplantı D.P. liler tarafından ihlâl edilmiştir.

Toplantıda Sinop Milletvekili Somuncuoğlu konuşurken, 70–80 kadar D.P. li omuzlarına aldıkları Meclis Başkan Vekili Tevfik İleri ile kürsüye doğru yürümeye başlamışlar, asılı duran Türk bayraklarını söküp atarak üzerinden geçmişlerdir. Bu vaziyetten çok müteessir olan vatandaşlar mütecavizlere karşı bağırmaya başlamışlardır. C.H.P. toplantısının bitmesine daha yirmi dakika kala bu şekilde D.P. mütecavizleri tarafından ihlâl edilmesi C.H.P. li, tarafsız hattâ bazı D.P. li vatandaşlar tarafından nefretle karşılanmıştır. Tevfik İleri ve grubu kürsüye yaklaştıkları sırada vatandaşlar, ayıptır, utanın diye bağırmışlar onlar da geri dönmek zorunda kalmışlardır. Toplantıda C.H.P. lilerin soğukkanlı hareketi daha müessif hâdiselerin çıkmasını önlemiştir.

Somuncuoğlu bu haksız tecavüz hareketini Başbakana telgrafla bildirmiştir. D.P. lilerin bu hareketi sırasında ortada hiçbir zabıta memuru görülmemekteydi. Hâdiseden müteessir olan D.P. liler istifa ederek C.H.P.’ye geçmişlerdir.”

Olaylar sonrasında Bafra’da yayın hayatına devam eden Hüseyin Hacıbaşıoğlu’nun 22 Nisan 1954 tarihli Bafra Ekspres gazetesinde gelişen olaylar şu şekilde aktarılmıştır:

“Bayrak Hadisesi ve D.P. den İstifalar...

Geçen perşembe günü bazı müfrit partizanların, Cumhuriyet alanında yapılmakta olan C.H.P. mitingini akamete uğratmak amacıyla tertip ettikleri komplo esnasında, Türk bayraklarının ayaklar altında çiğnenmesi, kanunların hiçe sayılması gibi çok müessif hadiseler cereyan etmiştir.

Vatandaş kalbini, vicdanını zedeleyen, kanuna hürmet hissini canevinden vuran bu tedhiş hareketi, bu haksızlığa boyun eğmiyen erkek kafaları sindirme politikası, halkımızın vatan aşkıyla çarpan gönüllerinde tedavisi mümkün olmayan yaralar açmıştır.

Üçüncü sahifemizde okuyacağınız istifa mektuplarında bu hadiseden ne derece nefret edildiği, ölünceye kadar C.H.P. saflarında çalışacağımız cümlesiyle açıkça belli olmaktadır. Aşağıda isimlerini neşrettiğimiz D.P. den istifalarını veren vatandaşlara, haftaya yüzlercesini daha ilâve edeceğiz. Bu ise, asil Türk milletinin, haksızlığa, hele şehitlerimizin kanile yoğrulmuş, her zerresi şan ve şeref dolu olan, al bayrağımızın çiğnenmesine sebebiyet veren, kendi cephelerini doldurmaktan başka hiç bir mesuliyet hissi olmıyan, hepimizin tanıdığı nakliye dolandırıcılarının, vatandaş emeği sömürücülerinin kötü niyetlerine indirilmiş şahane bir tokattır.

Türk milletinin asil karakteri; haksızlığa uğrayanı tutmak, zalime aman vermemektir.

İstifalarını yayınladığımız vatandaşlarımız, bu asil karakterin temiz birer misalleridir.

2 Mayıs, Allah’ın inayeti ile hakkın bir zaferi olarak neticelenecek, zulmün sömürücülüğün, istismarcılığın sırttan geçiniciliğin ve Partizan şımarlıklığının sonu olacaktır.

Ulu Tanrı Türk milletini korusun.

Gelelim Çetin Altan’ın o meşhur yazısına:

NİHAYET

İki gün önce Bafra'da C.H.P. saat 12 ile 14.40 arasında büyük bir miting tertip etmiş. Tam mitingin ortasında, seksen doksan kadar D.P.li omuzlarında Tevfik İleri olduğu halde naralar atarak meydana dalmışlar; Halk Partililere sataşmak istemişler neyse ki mesele anlaşılmış hemen meğer D.P. liler saatte aldanarak sıranın kendi mitinglerine geldiğini zannetmişler. Tevfik İleri, bizim Somuncuoğlu'na:

Kusura bakmayın, demiş, hepimizi benim saat aldattı; 14.40 oldu zannettik. Halbuki yanlışmış...

Tevfik İleri'nin nesi ileri diye düşünür dururduk..

Hele şükür anladık:

Saatiymiş.

Çetin ALTAN

Sonuç: Bunca hengamenin yaşanmasına sebep olan 2 Mayıs 1954 seçimlerinde Demokrat Parti Türkiye genelinde %58,4 gibi tarihi bir oy oranıyla TBMM'deki 541 milletvekilliğinin 503'ünü kazanarak gücünü pekiştirdi. 1954'te Bafra Belediye Başkanlığı koltuğuna da DP'li Mahmut Barutçu oturdu. Tevfik İleri ve DP taraftarları miting alanına geldiğinde konuşması devam eden IX. Dönem Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Sinop Milletvekili olan Ali Server Somuncuoğlu X. Dönem bağımsız milletvekili olmuş XI. Dönem de Demokrat Partiden milletvekili seçilmiştir. 17 Şubat 1959 tarihinde, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in de yer aldığı ve Kıbrıs Mesele'sini görüşmek üzere Londra'ya giden Türk Hava Yolları'na ait uçağın (Gatwick Uçak Kaza sı) düşmesi sonucunda hayatını kaybetmiştir.