Bu satırları size, 29 Ekim 2019 tarihinde Roma’dan yazıyorum. Cumhuriyetimizin yıldönümünde, cumhuriyet kelimesiyle anılan  şehirlerden birinde, 29 Ekim’i yürekten tebrik ediyorum. Laik bir cumhuriyetin ne olduğunu anlayan nesillerin devamını da, yüce Allah’tan niyaz ediyorum.

Malumunuz, her hafta Bafra’yı ilgilendiren konularda köşe hazırlıyorum. Bu hafta, hazır da Roma’da iken, Bafra üzerine fakat sadece Bafra’nın olmadığı daha farklı bir yazı kaleme almak istedim.

Dünya medeniyet tarihinin beşiği olan bu şehirden Bafra’ya, ülkemize ve halkımıza bakmanın zevkli olacağını düşünüyorum.

Elbette Roma gibi bir şehri Bafra veya başka bir Türk şehri ile  karşılaştırmayacağım, bu kendimi Romalı efsane avukat ve düşünür Cicero ile karşılaştırmak gibi bir kapıya çıkar ki, ne kendime ne de şehirlerimize bu haksızlığı yapamam. Ancak şehir ve insan her yerde benzer ihtiyaçlara sahiptir; yollar, sokaklar, caddeler, meydanlar, yeme içme alanları, ticari alanlar bunların tamamı küçük veya büyük bir şehrin veya insanın ihtiyacı olan gereksinimleri işaret eder.

Kendi şehrimizi daha iyi iskan edebilmemiz için, böyle efsane şehirleri incelememiz gerekir. Her şeyden önce şehir imarının nasıl yapılacağını, bizler bu tip şehirlerden öğrenmeliyiz. Zira büyük bulvarlar ile küçük caddelerin bir arada olduğu ve imkan bulunan her adanın ortasına meydanların inşa edildiği, trafiğe kapatılan alanlar ile yürüyüş yollarının artırıldığı Roma’da, bu rasyonel imar sayesinde tarih, insan yaşamını hem etkisi altına almış hem de onu sınırlandırmayı başaramamış.

Yılda 10 milyona yakın turistin geldiği bu şehirde trafik diye bir sorun yok, üstelik burası İtalya’nın başkenti. Şehrin içinde gözünüze aykırı gelen tek bir yapı dahi yok, iki bin yıl önce yapılan bina ile iki yıl önce yapılan bina aynı mimariye sahip, binaların renkleri, motifleri tamamen aynı çizgide, hatta turistler tarihi binalarla yeni yapılan binaların farkını ayırt dahi edemiyorlar, ayrıca binalar gökyüzünü sizden almayı başaramıyor, bu başarıya Şapka çıkartılır…

Mimarinin yanı sıra, İtalyanlar görebileceğiniz en ufak otomobilleri kullanıyorlar, ne jip, ne büyük model araçlar... Bunların hiçbirini neredeyse yollarda göremiyorsunuz. Motosiklet ve bisiklet ile de bu alışkanlık pekiştirilmiş. Toplu taşım aktarma istasyonlarıyla halkın ihtiyacını her manada çözmeye çalışıyor. Yine metro kazıları arkeolojik alanların dokusuna temas etmeden tamamlanabiliyor. 

Bu şehrin meydanları ise ayrı bir bahis konusu, neredeyse yürüdüğünüz her cadde farklı bir meydana çıkıyor. Meydanlar heykellerle süslenmiş, dükkânların dış cepheleri bulundukları alana uyumlu hale getirilmiş. İnsan gözünü yoran veya zevkini gıdıklayan hiç bir yapıya İtalyanlar müsaade etmemiş. 

Şehrin ulaşabileceğiniz hiçbir merkezinde sanayi tipi alanlara izin verilmemiş, ne koku, ne duman... Tarihi dokuyu ve turizmi baltalayacak tek bir kuruluş dahi göremiyorsunuz. 

İtalyanların ilginç bir özelliği ise ikinci el giysileri sıklıkla tüketmeleri, batı dünyası tüketim çılgınlığına karşı son dönemde, “kullanılmış eşya”ya daha fazla yöneldi. Bu akımın yaşayan noktalarından biri de Roma. Belki Türkiye’de tek bir ev de dahi parayla alınmış ikinci el eşya bulunmazken, Roma’da birçok insan kullanılmış eşyaları tercih ediyor.

Gerek şehrimizde bizlerin, gerekse ülkemizde halkımızın, şehre ve insana bakışını değiştirmesi gerekiyor. Şehirlerimizi, yaşamımızı ve geleceğimizi bu kadar hor kullanmamalıyız. “Gavur” diye hakir gördüklerimizi Mehmet Akif zamanında şöyle değerlendirmiş;

“işleri dinimiz gibi, dinleri işimiz gibi” 

Bizlerin eksiği aklımız olamaz, ancak arzularımız olabilir. Tevazu dinine mensup olduğumuz halde bu aşılmaz hırslar niye? 

Evimizde tek bir kullanılmış eşya yok ise, yaşadığımız şehirler yeşile  gırtlağına kadar hasret ise, hepimiz büyük araçlar peşinde, toplu taşıma ve minimal tercihlerden uzak isek, burada sorun kimde dinde mi, bizde mi? Ya da doğru olan hayat, onlarınki mi, bizlerinki mi? 

Av Afşin Hatipoğlu
30 Ekim 2019