Tasteatlas’ta Birinci Seçilme Yok, Birinci Yapılma Var!

Geçtiğimiz yıl Bafra pidesi birinci, Samsun pidesi ikinci olmuş, bu gelişme Bafra’da sevinçle karşılanmış, yerel yöneticiler ve politikacılar tarafından bir gastronomi başarısı gibi sunulmuştu. Ancak son güncellemelerde Çarşamba pidesi birinci, Samsun pidesi ikinci olurken Bafra pidesinin esamesi dahi okunmaz hale geldi. Bu keskin değişim, söz konusu listenin işleyişini sorgulamamıza sebep oldu.

Ne Bafra pidesi geçen yıl gerçekten birinci seçildi, ne de bugün Çarşamba pidesi birinci seçildi. Bafra pidesi birinci yapılmıştı, şimdi de Çarşamba pidesi birinci yapıldı. Çünkü TasteAtlas, yemekleri kullanıcı oylarına dayalı bir sistemle puanlıyor. Bu puanlama editoryal bir jürinin tadım ve değerlendirmesiyle değil, tamamen ziyaretçi oyları ve algoritmik filtreleme yoluyla belirleniyor. Oylar ağırlıklandırılıyor; bot hesaplar ve aşırı milliyetçi oylar elenmeye çalışılsa da süreç otomatik işliyor. Yani ortada yemeklerin tadına bakıp puan veren bir kurul bulunmuyor, kimse yöre yöre gezerek lezzet testi yapmıyor. Bu nedenle TasteAtlas’ta “birinci seçilme yok, birinci yapılma var” demek, durumu en doğru biçimde özetliyor.

Sistemin mantığı gereği dünyanın dört bir yanından ziyaretçiler istedikleri yemeğe oy verebiliyor. Bu da memleketçilik etkisini kaçınılmaz biçimde devreye sokuyor. İnsanlar kendi yörelerinin yemeklerini yükseltmek için oy yağdırabiliyor, hiç tatmadıkları rakip yemeklere düşük puan vererek onların sıralamasını düşürebiliyor. Sosyal medya kampanyaları kısa sürede sıralamaları değiştirebiliyor. Bafra pidesi, Samsun pidesi ve Çarşamba pidesi arasındaki hızlı yer değiştirme, bu dinamiğin somut bir örneği. Üstelik “Samsun pidesi” diye tek tip bir ürün bulunmazken, algoritma farklı yöre pidelerini Samsun adı altında topluyor ve bu kavram karmaşası sıralamayı iyice tartışmalı hale getiriyor.

Oysa Bafra pidesi yalnızca dijital oyların değil, gerçek gastronomi dünyasının da ilgisini çekmeye başlamış bir ürün. Türkiye’nin büyük illerinde Bafra pide salonları giderek artıyor, ulusal televizyon programlarında ve gastronomi dergilerinde adı sıkça geçiyor. Bu nedenle Bafra pidesinin bilinirliği ve itibarı, internet oylamalarının çok ötesinde.

TasteAtlas sıralamaları elbette eğlenceli ve ilgi çekici olabilir; ancak kesin bir lezzet ölçüsü değil. Yerel kampanyalar ve kullanıcı davranışları sonucu kolayca değişebilen bu sıralamalar, “dünyanın en iyi pidesi seçildi” gibi manşetlerin gerçek bir jüri kararıyla oluşmadığını gösteriyor.