Bafra Belediyesi Bütçesinde Hesap Hataları

Yapılan incelemeler, yeniden değerleme oranları (YDO) ile kesinleşmiş bütçe gelirlerinin bilinçli şekilde yanlış baz alındığını ve bu yolla belediyede işçi alımına mali zemin hazırlandığını ortaya koyuyor.

Denetim komisyonu raporları ile faaliyet raporlarını inceleyen bir mali işler uzmanının değerlendirmesine göre, Bafra Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından hazırlanan raporlarda hatalı değil, doğrudan yanıltıcı veriler kullanıldı. Bu yöntemle belediyenin personel giderleri yasal sınırların altında gösterildi. Ancak son 5 yıllık veriler incelendiğinde, özellikle son 3 yılda Bafra Belediyesi’nin personel giderleri yönünden yasal sınırları aştığı açıkça görülüyor.

Ortaya çıkan tablo, denetim komisyonu raporlarının belediye görevlileri tarafından hazırlandığını, meclis üyelerinden oluşan komisyonun ise teknik detaylara yeterince hakim olmadan bu raporlara imza attığını gösteriyor. Nitekim 2025 yılı denetim komisyonu raporunun bir muhasebeci, bir dolmuşçu ve bir çiftçi tarafından hazırlanmış olması da dikkat çekici bir ayrıntı olarak öne çıkıyor. 

2025 yılı Denetim Komisyonu raporunu hazırlayan meclis üyeleri, ilgili kanunu açıkça rapora yazmalarına rağmen personel giderlerinin yalnızca bir kısmını dikkate aldı. Toplam personel gideri, kendi hesaplamalarına göre %39, doğru hesaplamaya göre ise %45,67 olmasına rağmen bu oranlara raporun “tespitler ve öneriler” bölümünün 4. maddesinde yer verilmedi.

Bu durum, ya söz konusu oranların bilinçli şekilde rapora dahil edilmediğini ya da komisyon üyelerinin önlerine konulan raporu yeterli inceleme yapmadan imzaladığını ortaya koymaktadır.

Elde edilen bulgulara göre, Belediye Başkanı Hamit Kılıç döneminde kesin bütçe hesapları ile yeniden değerleme oranları, yasal sınırlar aşılmayacak şekilde değil, aksine sınır aşımı gizlenecek şekilde kullanıldı. Bu yöntemle yüksek sayıda işçi alımının önü açıldı.

Uzun süredir kamuoyuna yansıyan liyakat, adalet ve “adam kayırma” iddialarıyla gündeme gelen işçi alımlarının, mali veriler üzerinden de tartışmalı hale geldiği görülüyor. Belediyenin gelirlerinin önemli bir kısmının personel giderlerine ayrıldığı, hatta bazı yıllarda bu oranın yasal sınırın oldukça üzerine çıktığı hesaplanıyor.

2025 yılı verileri üzerinden yapılan hesaplamaya göre, personel giderlerinde yasal sınır olan %40 oranı %45,67 seviyesine kadar çıkmış durumda. Bu da %5,67’lik bir aşım anlamına geliyor. Parasal karşılığı ise 19 milyon TL’nin üzerinde. Üstelik bu hesaplamaya SGK giderlerinin dahil olmadığı da iddialar arasında yer alıyor. Bu başlık, ayrı bir inceleme konusu olarak önemini koruyor.

Mali İşler Uzmanının değerlendirmesi

Konuyu değerlendiren mali işler uzmanı, muhasebe biliminin “yaklaşık” değerlerle değil, kesin rakamlarla çalıştığını vurguluyor. Virgülden sonraki ondalık değerlerin dahi anlam taşıdığını belirten uzman, %39,82 olması gereken bir oranın %39 olarak yazılmasının kabul edilemez olduğunu ifade ediyor.

Aynı uzman, belediyelerde personel giderlerinin sınırlarının yasa ile açık şekilde belirlendiğini, bu sınırların aşılmaması gerektiğini ve kamu yönetiminde şeffaflığın esas olduğunu özellikle vurguluyor.

Uzmanın tespitlerine göre sistem şu şekilde işliyor:

Kanuna göre belediyenin bir yılda personel için harcayabileceği tutar, son kesinleşmiş bütçe gelirinin her yıl açıklanan yeniden değerleme oranı kadar artırılmasıyla hesaplanıyor. Yani belediyenin bir önceki yıl elde ettiği gelir, enflasyon oranına göre güncelleniyor ve personel giderleri bu güncellenmiş tutar üzerinden değerlendiriliyor. İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarda toplam personel giderleri bu tutarın %40’ını aşamıyor.

2021 ve 2022 yıllarında bütçe gelirleri ile yeniden değerleme oranları doğru alınmış. Ancak şirket personeline ait giderler raporlarda yer almadığı için sağlıklı bir toplam hesaplama yapılamamış.

2023 yılında ise yöntem değişiyor. Bütçe geliri olarak bir önceki yılın kesinleşmiş geliri yerine cari yıl baz alınıyor. Yeniden değerleme oranı doğru olmasına rağmen bu yanlış tercih nedeniyle oranlar olduğundan düşük çıkıyor. Bu hesaplamaya göre belediye personel gideri %12, toplam personel gideri %21 olarak gösteriliyor. Oysa doğru hesaplama yapıldığında bu oranlar %23,11 ve %42,68 seviyesinde.

2024 yılında aynı yöntem tekrar ediliyor. Bütçe geliri yine yanlış baz alınırken, yeniden değerleme oranı doğru kullanılıyor. Sonuçta belediye personel gideri %16, toplam personel gideri %29 olarak gösteriliyor. Oysa gerçek oranlar %24,29 ve %45,06.

2025 yılında ise bu kez bütçe geliri doğru alınmasına rağmen yeniden değerleme oranında hata yapılıyor. 2025 yılı yerine 2024 yılı oranı kullanılıyor. Bu nedenle oranlar %21 ve %39 olarak hesaplanıyor. Oysa doğru hesaplama %23,63 ve %45,67 seviyesini gösteriyor.

Tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo net: Bafra Belediyesi, son 3 yılda personel giderlerini yasal sınırın altında göstermek için farklı yöntemlerle hesaplama yaptı.

Tüm bu hesaplamalar belediyenin personel giderlerinde yasal sınırın altında kalmak için yanlış hesap yaptığını göstermekte. 

Başka bir dil ile daha fazla işçi memur alabilmek için rakamlar ile oynanmış. 

Gerçek değerlendirme sonuçlarına göre ise Bafra Belediyesi son 3 yılda %41,68, %45,06 ve %45,67 oranları ile yasal sınırları aşmış durumda.