Bafra'nın Çeşmeleri

Bafra nin cesmeleri

Değerli okurlarım ve hemşerilerim bu hafta sizlere Bafra’nın Çeşmelerini  yazıyorum. Yazdığım bu çeşmeler ile ilgili büyüklerinizden kalma aile arşivlerinizde bu çeşmelerin fotoğrafları bulunuyorsa bana e-posta ile atabilirsiniz.             

1-ALİ BEY ÇEŞMESİ

Bafra’daki tarihi çeşmelerimiz arasında faal olan ve günümüze gelen birçok çeşme vardır. Bunlardan en bilinenlerden birisi de Ali Bey Çeşmesidir. Cumhuriyet Meydanı’nda bulunan çeşme 1751 yılında yapılmıştır. Düzgün kesme taşlardan inşa edilmiştir. Ön cephesinde iki sütun, arkada iki yarım sütunla taşınan yuvarlak kemerlidir. Kemerin her iki tarafı da çiçek motiflidir. Duvarda 8 satırlık bir kitabesi vardır. Altında kemerli bir niş ve o niş’in altında 4 satırlık bir kitabe daha bulunmaktadır.  Arka cephesinde başlıklı iki yarım sütunla taşınan büyük yuvarlak kemeri, ortada iki yarım sütunla ve kenardaki iki plasterle taşınan üç kemerli bir bölümü vardır. Ortadaki kemerin üzerinde üç satırlık kitabesi vardır. Bafra Cumhuriyet Meydanı’nda bulunan Ali Bey Çeşmesini günümüze ulaşmayan Cumhuriyet Meydanındaki Paşa Hamamını yaptıran Hacı Ali Paşa’nın yaptırdığı tahmin edilmektedir. 

2 - MEYDAN ÇEŞMESİ 

Şu an Bafra Belediye Binasının olduğu alan eski yıllarda boş bir tarlaymış ve 1940-70’li yıllar arasında bu alan meydan ve garaj olarak kullanılırmış. Çevresi tahta tarabalarla çevrili bu büyük alanın içinde kurnalı büyük bir çeşme varmış. Belediye Sinemasının kapısının olduğu yere denk gelen kısımda bulunan bu çeşme kara taştan yapılı bir çeşmeymiş. Önünde yalağı ve arkasında büyük bir deposu varmış. Bu alanın içinde ayrıca tahta bir kahve, tahta lokanta ve tahta manav da bulunurmuş.  Meydandaki esas çeşme bu alanda bulunan çeşmeymiş.  Üzerinde kitabesi olmayan bu çeşme hangi tarihte kim tarafından yapıldığı bilinmiyor. Yeni Belediye Binası buraya yaptırılırken bu çeşme de yıkılmış.                    

3 –AHMET EFENDİ ÇEŞMESİ                                                                                                                                      

Bu çeşme Aslanlı Konağın yanındaki sokağa girdiğinizde (Rızacami Sokak ) 100 metre ileride Cumhuriyet Meydanı’ndan gelen cadde ile birleşen köşedeymiş. Yani rahmetli Diş Doktoru Levent Kolaylı’nın muayenehanesinin karşı köşesi. Burada eskiden aynı mescid camisi gibi bir tahta cami varmış. Bu camiyi ve yanındaki çeşmesini benim babaannem Zahide Çizmeli’nin dayısı DP 1950-54 Bafra Milletvekili Ulema Hasan Ustazade’nin babası Ahmet Efendi 1880 yılında yaptırmış. Caminin önündeki bu çeşme Kara Taş’lı bir çeşmeymiş. Ahmet Efendinin kendi mülkü olan bu cami ve çeşme daha sonra mirasa girmiş ve oğlu Hasan Ustazade’den torunu olan Dr. Sedat Ustaoğlu tarafından, bakımsızlıktan yıkıldığı ve kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle arsasıyla birlikte satılmış.  Kitabesi olmayan bu çeşme uzun yıllar o bölgenin su ve camiye gelenlerin abdest ihtiyacını karşılamış.

4-MAHMUT AĞA ÇEŞMESİ                                                                                                                                    

Bu Çeşme, meydandan İstiklal Caddesi’ne giderken Aslanlı Konağın tam çaprazındaymış. Yani şu anda Yapı Kredi Bankasının bankamatiklerinin olduğu yerin 3-4 metre daha sağındaymış. Eskiden bizim çocukluğumuzda o bankamatiklerin ve o binanın olduğu yerde Mal Müdürünün lojmanı ve bahçesi vardı. Yan tarafta da fayton durağı. Şu an yol olan orası 1950 yılından önce Namık Hacıömeroğlu’nun dedesi Necip Hacıömeroğlu’nun bahçesiymiş. Mal Müdürünün olduğu bina ve o arsa da Mahmut Ağa’nın evi ve bahçesiymiş. Yani 1950 yılından önce Asmalı Konağın oradan ileriye doğru yol yokmuş. Şu an ki mevcut olan yol tahta tarabadan bahçe duvarlarıymış. Devrin faytonları, atları ve insanları yol olarak yandaki yolu kullanırlarmış. Yani Derviş Efendi Sokağa giden ve o köşeden Şifa Hamamına dönen yolu kullanırlar, İstiklal Caddesine çıkarlarmış. 1950’de Hacıömeroğlu’nun ve Mahmut Ağa’nın bahçelerinin bir kısmı istimlâk edilerek oradan yol açılmış ve o yol açılması sırasında Mahmut Ağa Çeşmesi de yıkılmış. Oradan yol geçtikten bir süre sonra da,  o yol güzergâhında evler ve daha sonra da Hacıömeroğlu apartmanı yapılmış. Hacıömeroğlu’nun apartmanın olduğu yerde Necip Efendi’nin 2 katlı çok güzel bir tahta bir ev varmış. O evin ve evin önündeki Mahmut Ağa Çeşmesinin fotoğrafları Namık Abi’de var mı bilemiyorum.                                                     

5-NECATİ BORA ÇEŞMESİ                                                                                                                                      

Bu çeşme 1953 yılında Bafra Belediye Başkanı Necati Bora tarafından yaptırılmıştır. Çeşmenin yeri Kirazların Apartmanın köşesinden dönüp, Dr Fevzi Birer’in evine giden yol güzergâhında olup, Güven Aytünür’ün şu anki Otopark ve yıkama yerinin karşı köşesindeymiş. Kooperatifçi Osman Dayının 2 katlı evinin önündeymiş. Belediye Başkanı Necati Bora döneminde Bafra’ya ilk terkos suyu geldiğinde, Necati Bey buraya bir çeşme yaptırmış ve terkos suyunu da bu çeşmeye bağlatmış. Gazipaşalılar uzun yıllar bu çeşmenin suyunu kullanmışlar. Tarihi bir çeşme olmamakla birlikte yaklaşık 15-16 yıl sonra yıktırılmıştır.                                                                                 

6-AYNALI ÇEŞME                                                                                                                                                              

Bu çeşme İshaklı Mahallesi’ndedir. Tarihi değeri olmayan bu çeşmenin üzerinde 1945 yazmaktadır. Üzeri kemer şeklinde olan bu çeşmenin önünde de taştan yalağı vardır. Bu çeşmenin özelliği o yıllarda civarda bulunan kar kuyularının altında olmasından dolayı tatlı su akmasıdır. 1949-50’li yıllarda Mübaşir Fahrettin Zengin’in babası Ali Dayı evlere buradan eşek ile tatlı su getirir ve küplere boşaltırmış. O yıllarda Bafra’nın tatlı su ihtiyacını karşılayan çeşmelerden bir tanesi de bu Aynalı Çeşmeymiş.                                                                            

7- TAÇLI ÇEŞME                                                                                                                                                          

Bugünkü Adnan Menderes Parkı’nın kapısının önünde olan bu çeşmenin 1918 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir. Son Osmanlı dönemine aittir. Çeşmenin orijinal hali; alt kaidesinde Ünye mermeri kullanılmış, üst kaide 4 ayak üzerine oturtulmuş bir huni şeklindedir. Daha sonra huni şekli zarar görerek yıkılmış ve yarı Kümbet’in şeklinde yeniden yapılmıştır. Çeşmenin 4 ayaklı kaidesinin ve Kümbet’in çevresi kartonpiyer’e benzeyen (kalıba dökme) yapraklar şeklinde beton süsler ile süslenmiştir. Diğer bir adı da halk arasında Debboy Çeşmesidir. Debboy askeri malzemeler konulan büyük depo demektir. Çeşmenin tam karşısında Askerlik Şubesi ve şubenin yanında da büyük bir iki katlı Debboy vardır. 

8- HÜSEYİN BEY ÇEŞMESİ 

Bafra Askerlik Şubesinin karşısında olan Hüseyin Bey Çeşmesi 1909 yılında Kazanasmazzade Abdurrahman Ağa tarafından, genç yaşta verem hastalığı nedeniyle vefat eden oğlu Hüseyin Bey’in hayratı olarak yaptırılmıştır. Çeşme altıgen bir plan şeklindedir ve her yüzünde bitkisel motiflerle süslü çerçeve bulunmaktadır. İki yüzünde kitabesi vardır. Orijinal halinin önünde Kara Taş’tan 40-50 santimetre yüksekliğinde yalağı bulunmaktadır. Çatı kısmı ise bakır saçlıdır ve koniktir. Çeşmenin açılışını Şehir Emini yani Belediye Başkanı Yordonaki Efendi yapmıştır. Kitabesinde Bafra Eşrafından Kazan Hacı Abdurrahman Ağa’nın mahdumu merhum Hüseyin Bey’in eseri yazar. 

9- KARGALI ÇEŞMESİ

Bu çeşme Kargalı Mahallesinde bulunmaktaydı bu nedenle de Kargalı Çeşmesi olarak anılırdı. Kargalı Mahallesi denilen yer şu an ki Cumhuriyet Mahallesinin olduğu yerdir. Çeşmenin tam olarak olduğu yer ise şu an ki Kargalı Sokak ile Hacı Zülfikar Sokağın birleştiği köşedir. Çeşme tarihi bir çeşme olmakla birlikte üzerinde kitabesi bulunmamaktadır. Kara Taş’tan yapılan çeşmenin arkasında da deposu bulunmaktaydı. Kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir.                          

10- MESCİD ÇEŞMESİ

Büyükcami Mahallesinde bulunan Mescid Camii’nin bahçesindedir. Mescid Camii ilk olarak ahşap tahtadan yapılmış bir camidir. Çeşme aslında caminin bahçesinin içinde değil, dışındaymış. Şu an ki caminin bahçe duvarlarının tam köşesinde, üç yol ağzına çapraz şekildeymiş. Yani yönü karşı köşedeki bakkal dükkânına bakıyormuş. 1970’li yılların başında tahta cami yıkılıp yerine betonarme yeni cami yapılınca, çeşmede itinalı şekilde sökülerek bahçeye, şu an ki yerine monte edilmiştir. Çeşme 1840 yılında yapılmış olup, Kitabesinde ‘’ Degah-ı Ali Kapıcıbaşlarından Bafra Ayanı Hazinedarzade  Necabetlu Ahmed Efendi Hazretlerinin Hayratı yazmaktadır. Aykut Gezen’in büyükbabası Şeyh Mahmut Efendi yaklaşık 1930-1970 yılları arası 40 yıl kadar bu mescidin imamlığını yapmıştır.                  

11-KADI ÇEŞMESİ

Hacınabi Mahallesinde, Tekel Caddesi üzerinde bulunan Kadı Çeşmesi 1778 yılında Kadı Ali Efendi tarafından yaptırılmıştır. Üst kısmında bir kitabesi bulunmaktadır. Kitabe de ‘’ İçene afiyet, geçene selamet. Sahip-ül hayrat Vel hasenat Kadı Ali Efendi kıldı vasiyet ‘’ yazmaktadır. Yanları iki kısa plasterli ve kurnası mermerdir.                                                                                                                           

12-TAŞLI ÇEŞME

Bafra Tabakhane Mahallesi ile Hacınabi Mahallesinin birleştiği yerde bulunan çeşme İzzet Ağa Sokağının başındadır. Kitabesinde Dergah-ı Ali Kapıcıbaşlarından Bafra Ayanı Hazinedarzade Necabetlü Hamdi Efendi Hazretleri tarafından 1840 yıllarında yaptırılmıştır. Şu an virane haldedir. Taşlı Çeşme ile Mescid Çeşmesini aynı tarihte yaptıran aynı kişidir.                                                                 

13-ALBAY’IN ÇEŞMESİ

Halk arasında Albay’ın Çeşmesi olarak bilinen bu çeşme 1965 yılında dönemin Belediye Başkanı Ali Kale ve Albay Sulhi Kılcıoğlu tarafından yaptırılmıştır. Eski Hastane karşısındadır.                                                                                                                 

14- ENVER BEY ÇEŞMESİ 

Bu çeşme Eski Kaymakamlık Lojmanı olan, şimdi Tütün Müzesi olarak kullanılan yapının önündeki çeşmedir. 1939 yılında Aziz Efendi ( Aziz Güriş ) tarafından ölen oğlu Enver’in hayratı için yaptırılmıştır. 1938 yılında 20 yaşında Almanya’da Makine Mühendisliği eğitimi görürken vefat eden Enver Bey, Bafra Avcılar Kulübü Başkanı Enver Turan’ın büyük dayısıdır. Enver amcanın adı dayısından gelmektedir. 1954-60 arası DP Bafra Milletvekili olan Ömer Güriş’in abisi olan Enver Bey adına yaptırılan bu çeşme 40 yıl kadar kullanılmıştır. 1980-83 yılları arasında yol genişletme çalışmaları sırasında yıkılmıştır 

AHMET FARUK URFALI

ahmetfarukurfali@hotmail.com


BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER !

  • BafraHaber Yorum
  • Bafra'nın Çeşmeleri içeriğine yorum yapmaktasınız
Favicon
  • Toplam Yorum 8
Yorumcu-106244
16 Eylül 2018
09:53
  • Yorumcu-106244
  • 16 Eylül 2018
  • 09:53

Geçmişini bilmeyen geleceğe yön veremez.şimdiki nesil maalesef tamamen internet bağımlısı.atalarımızın eserleri onlara komik geliyor.bırak korumayı,bakmıyorlar bile.bende aynalı çeşmenin suyuyla büyüdüm.yazı için teşekkürler

Yorumcu-106247
16 Eylül 2018
10:14
  • Yorumcu-106247
  • 16 Eylül 2018
  • 10:14

En bildiğim kadı çeşmesi cumhuriyet orta okulu yıllarımda okul yolumuz üstünde idi çok kullandım yapanlardan yaptıranlardan tüm emegi geçenlerden ve ahmet faruk urfalı bey böyle bir konuyu kaleme aldığınız için sizden de allah razı olsun emeğinize sağlık

14 Eylül 2018
19:57
  • 14 Eylül 2018
  • 19:57

Baraj yapacagiz, yol gecirecegiz, imara acacagiz, tatil koyu yapacagiz diye diye tarumar ederler bir sürü tarihi eseri. ışte ecdadiyla övünentürklerin tarihi eserlere bakış açısı.

Daha Fazla Yorum