Emin Günaydın İle Bengü Tarihi Söyleşisi

Her salı günü gerçekleşen ve geleneksel hale gelmeye başlanılan salı buluşmalarında bu hafra Tarihçi-Sosyolog Emin Günaydın, 1936 Bafra Halkevi Köycülük şubesi tarafından yapılan incelemeler ve raporlar ışığında Bengü köyünün tarihi, sosyal ve ekonomik durumu hakkında bilgiler verdi.

Bafra Bengü ve Civar Köyleri Derneği Başkanı Ümit Sezgin, “Her salı bir araya geliyor, birliğimizi ve dayanışmamızı artıyoruz. Bu hafta da Emin Hocamızı konuk ettik. Çok faydalı bir söyleşi oldu. Bengü tarihi hakkında bilmediğimizi birçok şeyi öğrenmiş olduk. Salı buluşmalarımız devam ederek gelenekselleşecek. Emin Günaydın Hocamıza bu güzel söyleşiden dolayı teşekkür ediyorum.” dedi. 

Söyleşiye, Bengü köyünün çeşitli mesleklerdeki ileri gelenleri ile beraber birçok kişi katıldı.

Emin Günaydın’ın, 1936 Bafra Halkevi Köycülük şubesi raporuna dayandırarak yaptığı Bengü köyünün tarihi söyleşisinin bazı bölümleri: 

Bengü Köyünü kuranlar Orta Asya’dan Anadolu’ya gelen Türkmenlerdir. Köyün tam olarak ne zaman kurulduğu net olmamakla beraber 14. yüzyıl başları olduğu tahmin edilmektedir. 

1642 Avarız Defterlerindeki kayıtlara göre   Bengü Köyünde 17 hane bulunmaktadır. Köyün ilk evleri Anbaryanı ve Uluhavlu mahallerinde yapılmış olup köy böylelikle çoğalmıştır. 

Bengü Köyünde Roma dönemine ait bazı kalıntılar bulunmaktadır. 24 Nisan 1987’de Altınkaya barajının su tutmaya başlamasıyla Bengü Köyünün Ova kısmı sular altında kalmıştır. 

Köyün sakinlerinden Hacı Hasan Tunç, Roma dönemine ait bazı lahit ve sunak parçalarını 1988’de buradan Bafra’ya getirerek, Bengü Köyü Cami ve Soku taşı suyunun hatırasına, taşların birleştirilmesiyle bir çeşme yaptırmıştır. Bu çeşme hala Bafra’mızda Kızılırmak Mah. Çaycılar Sokak’ta varlığını sürdürmektedir. 

Bengü Köyünün 14 mahallesi bulunmaktadır. 1936’ta Bafra Halkevinin Köycüler şubesinin Köye yaptığı ziyaretin sonucunda rapor hazırlanmış bu rapora göre; “ Üç yüz evi ve bin dört yüz yetmiş nüfusu bulunan Bengü Köyü Bafra'nın 42 kilometre uzağındadır.

Kızılırmak kenarından başlayarak Dürtmen dağlarına kadar uzanan ve üç buçuk saat süren geniş bir arazi üzerine kurulmuştur. Birbirine hayli uzak bulunan on dört mahallesi vardır. Köy iki kısma ayrılır 1- Kışla kısmı 2- Yayla kısmı.

Kışla kısmı: Kızılırmak kenarından başlayan nispeten ova kısmıdır. Yayla kısmı ise Dürtmen dağına kadar dayanır. Doğusunda Köle Yurdu, Batısında Pelitbükü, Kuzeyinde Filik ve yukarı Isırganlı köyleri Güneyinde Kızılırmak bulunmaktadır.

Kışla kısmındaki Sarnıç denen mevkide bulunan kabartma taşlar bize buralarda eski bir medeniyetin yaşadığını göstermektedir. Görülen taşların bir kısmı bir buçuk metre boyunda ve bir metre eninde olup üzerinde kabartma olarak manda başı resmedilmiştir. Bir kısımda elli santim dört köşe taşlar üzerine kabartma küp resimleri görülmüştür. Bu mıntıkada arazisi olan köylüler tarlalarını sürerken sabana takılan birçok küpler meydana çıkarmışlardır. Bu küpler yüz yirmi kilo buğday alacak kadar büyüktür. Soğuk oluk (Soğluk) denilen mevkide tunçtan yapılmış bir boğa heykeli bulunmuş ve heykel Vezirköprü'de on bir altına Satılmıştır.                                            

Eğlence şenlikleri: Köylü eğlenceye meraklıdır. Erkek kadın bir arda ve kadınlar kendi aralarında eğlenirler. Yalnız bu köy kadınlarına mahsus olan bir oyun vardır ki adına 'Bengülü Ninası' denir. Kadınlarda güzel def çalanlar vardır. Eğlence vesileleri düğünler bayramlardır. Çalgılar davul, zurnadır

Kadın Hayatı: Kadın iş zamanı erkekle birlikte çalışır. Çift sürer orağa gider ayrıca ev işlerini yürütür.

Çocuk Hayatı: Çocuk yürümeye başladıktan sonra yazıdadır. On yaşına kadar akranlarıyla oynar sonra davar gütmekten başlayarak iş hayatına girer. Köyde mektep vardır. Çocukların devamlarını temin için Mecburi tahsil tatbik edilmektedir.

Ahlak Telakkileri: Büyüklerini sayarlar düşgün zamanlarda birbirlerine yardımdan çekinmezler. Hırsızlık, yalancılık yoktur. İçki ve kumar köye hiç girmemiştir.

Zengin Orta Halli ve Fakir: Köyde zengin yoktur. Dörtte biri orta hallidir ekseriyetle fakirler fazladır.

Borçları: Köyde şahsa borçlu yok gibidir. Yalnız kurak senelerde vergi borçlarını ödemekte müşkülat çekerler. Bu yüzden kalmış vergi borçları vardır.

Evlerin tertibatı: Evlerin alt kısmı ahır üst üstü bir odadan ibarettir. Bir kısım evlerde yine ahır üstünde iki odadan ibarettir. Odada ufak bir pencere ve büyük bir baca vardır. Evlerin içi bir sefalet numunesidir. Yedi sekiz nüfusun daracık bir odada yedikleri içtikleri ve nasıl yattıkları hayretle karşılanır. Eşyalar yün yatak ve yorganlar kilimler bakır tencere tabaklar tahta kaşıklar yayık sac ..... Gazyağı ihtiyaçları yoktur. Bütün köylü çıra kullanmaktadır.

Evlenme Boşanma: Evlenmeler medeni kanuna göre yapılır. Boşanma vakası oldukça azdır.

Hükümetle olan işleri: Köy kasabaya uzak olduğundan ufak tefek davaları kendi aralarında hallederler. Hükümetle işleri olursa takip eder hallederler.

Kültür vaziyeti: 1926 üç sınıflı bir mektep açılmıştır. Her sene on mezun vermektedir. Devam eden öğrenci sayısı azdır devamsızlığın sebebi öğretmen sıkıntısı çekilmesidir ayrıca köyün dağınık olmasında ayrıca başka bir etkendir.

Haberleşme Durumu: Köyde posta yoktur. Muhaberelerini kasabada tanıdıkları bir adres yoluyla yaparlar. Zaten muhabereleri asker mektuplarıdır.

Geçim Yolları: Arazi verimsiz olduğundan geçimi yolunda olan pek azdır. Toprakta Buğday, Arpa, Yulaf, siyez buğdayından başka mahsul yetişmez. Bunlarda vasati olarak bire beş nispetinde alınır. Orta halli bir ailenin senede otuz ölçek tohum alacak arazisi vardır. Bundan başka on koyun veya keçisi bir ineği bir çift öküzü bir atı ve merkebi vardır. Çıkan zahire kendine ve hayvanlarına ancak yeter. Bütün gelirini on keçi ile bir ineğin sütü teşkil eder. Hayvanlara fenni şekilde bakılmadığı ve beslenmediği için çelimsiz ve verimsizdir. Alabildikleri sütü kendileri sarf etmeyerek yağ ve peynir yaparlar ve bunları pazarda satarak tuz sabun vb ihtiyaçlarını temin ederler. Kurak giden senelerde bütün köy açlığa mahkumdur.1935’teki kuraklık bütün tepe köyleri gibi Bengü’yü de etkilemiştir. Kuraklıktan etkilenen köylere ziraat bankası, Kızılay, Halkevi tarafından yardım yapılmıştır.

Hayvan Sayısı: Köyde 1200 koyun 550 keçi, 200 sığır ve manda 60 at, 72 merkep ve 4 katır bulunmaktadır.

Ziraat Bilgisi: Köylünün ziraat bilgisi çok zayıftır. Sabanlarını ağaçtan taparlar ucuna demir takarlar ve çiftlerini bununla sürerler. Arazinin verimsiz oluşu tarla dinlenmelerini zorunlu kılmaktadır. İki sene ekilen tarlada üçüncü sene ürün alınmamaktadır.

Köyün Yeri ve Köylünün Sağlığı: Köyün manzarası havası suyu oldukça iyidir. Etrafında çam, köknar ve gürgen ormanları vardır bu ormanların güzelliğine doyum olamaz köyün yayla kısmı dürtmen dağının eteklerindedir. Köyde bol ve güzel sular bulunmaktadır bütün bunlara rağmen gürbüz nesil yetişmemektedir. Bunun nedenleri yetersiz beslenme ve diğer hastalıklardır. Çocuk doğumu normal vaziyettedir.

Yiyecek, İçecek, Giyecek: Yedikleri ekmek buğday arpa katkısından veya siyezden yapılır sofrada mısır çorbası ve ayrandır. Giydikleri eşyanın çoğunu yünden kendileri dokur, temizlik noksandır köyün kışla kısmında bağcılık yapılabilir vaziyettedir yukarı yayla kısmı ise meyveciliğe müsaittir.”

Bafra Halkevi 1936 da Bafra’nın köylerini araştırarak köy kalkınması için neler yapılması gerekliliğini ortaya koymuş ve güzel tespitlerde bulunmuştur. Fakat tam olarak uygulamaya konulamamıştır.